(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
8.55. అధ్యాయః 055
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Topics
అర్జునేన సంశప్తకానాం వధః॥ 1 ॥
Mahabharata - Karna Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 8-55-0x(4975)(57733)
ప్రత్యేత్యాథ పునర్జిష్ణుర్జిత్వా సంశప్తకాన్బభౌ।
వక్రానువక్రగమనాదంగారక ఇవ గ్రహః॥ 8-55-1(57734)
పార్థబాణహతా రాజన్నరాశ్వరథకుంజరాః।
విచేలుర్బభ్రముర్నేశుః పేతుర్మంలుశ్చ భారత॥ 8-55-2(57735)
ధుర్యాంధుర్యేతరాన్సూతాంధ్వజాంశ్చపాసిసాయకాన్।
పాణీన్పాణిగతాఞ్శస్త్రాన్బాహూనపి శిరాంసి చ॥ 8-55-3(57736)
భల్లైః క్షురైరర్ధచంద్రైర్వత్సదంతైశ్చ పాండవః।
చిచ్ఛేదామిత్రవీరాణాం సమరే ప్రతియుధ్యతాం॥ 8-55-4(57737)
తం ప్రవీరాస్త్వదీయానాం నర్దమానాఽభిదుద్రువుః।
వాసితార్థే యుయుత్సంతో వృషభా వృషభం యథా।
నిపతంత్యర్జునం శూరాః శతశోఽథ సహస్రశః॥ 8-55-5(57738)
తేషాం తస్య చ తద్యుద్ధమభవద్రోమహర్షణం।
త్రైలోక్యవిజయే యాదృగ్దైత్యానాం సహ వజ్రిణా॥ 8-55-6(57739)
తమవిధ్యత్త్రిభిర్బాణైర్దందశూకైరివాహిభిః।
ఉగ్రాయుధస్య తస్యాశు శిరః కాయాదపాహరత్॥ 8-55-7(57740)
తేఽర్జునం సర్వతః క్రుద్ధా నానాశస్త్రైరవీవృషన్।
మరుద్భిః ప్రేరితా మేఘా హిమవంతమివోష్ణగే॥ 8-55-8(57741)
అస్త్రైరస్త్రాణిం సంవార్య ద్విషతాం సర్వతోఽర్జునః।
సంయగస్తైః శరైః సర్వానహితానహనద్బహూన్॥ 8-55-9(57742)
ఛిన్నత్రివేణుజంఘేషాన్హతాశ్వాన్హతసారథీన్।
విస్రస్తహస్తతూణీరాన్విచక్రథకేతనాన్॥ 8-55-10(57743)
సంఛిన్నరశ్మియోక్త్రాక్షాన్వ్యనుకర్షయుగాన్రథాన్।
విధ్వస్తసర్వసన్నాహాన్బాణైశ్చక్రేఽర్జునస్త్వరన్॥ 8-55-11(57744)
తే రథాస్తత్ర విధ్వస్తాః పరార్ద్వ్యా భాంత్యనేకశః।
ధనినామివ వేశ్మాని హతాన్యగ్న్యనిలాంబుభిః॥ 8-55-12(57745)
ద్విపాః సంభిన్నమర్మాణో వజ్రాశనిసమైః శరైః।
పేతుర్గిర్యగ్రవేశ్మాని వజ్రవాతాగ్నిభిర్యథా॥ 8-55-13(57746)
అనేకైశ్చ శిలాధౌతైర్వజ్రానలవిషోపమైః।
శరైర్నిజఘ్నివాన్పార్థో మహేంద్ర ఇవ దానవాన్॥ 8-55-14(57747)
సారోహాస్తురగాః పేతుర్బహవోఽర్జునతాడితాః।
నిర్జిహ్వాంత్రాః క్షితౌ క్షీణా రుధిరార్ద్రాః సుదుర్దృశః॥ 8-55-15(57748)
నరాశ్వనాగా నారాచైః సంస్యూతాః సవ్యసాచినా।
బభ్రముశ్చస్ఖలుః పేతుర్నేదుర్మంలుశ్చ మారిష॥ 8-55-16(57749)
మహార్హవర్మాభరణా నానారూపాంబరాయుధాః।
సరథాశ్వద్విపా వీరా హతాః పార్థేన శేరతే॥ 8-55-17(57750)
నిర్భయాః పుణ్యకర్మాణో విశిష్టాభిజనశ్రుతాః।
గతాః శరీరైర్వసుధామూర్జితైః కర్మభిర్దివం॥ 8-55-18(57751)
అథార్జునరథం వీరాస్త్వదీయాః సమభిద్రవన్।
నానాజనపదాధ్యక్షాః సగణా జాతమన్యవః॥ 8-55-19(57752)
ఉహ్యమనా రథాశ్వేభైః పత్తయశ్చ జిఘాంసవః।
సమభ్యధావన్నస్యంతో వివిధం క్షిప్రమాయుధం॥ 8-55-20(57753)
తదాయుధమహావర్షం క్షిప్తం యోధమహాంబుదైః।
వ్యధమన్నిశితైర్బాణైః క్షిప్రమర్జునమారుతః॥ 8-55-21(57754)
సాశ్వపత్తిద్విపరథం మహాశస్త్రౌఘసంప్లవం॥
సహసా సంతితీర్షంతం పార్థం శస్త్రాస్త్రసేతునా॥ 8-55-22(57755)
అథాబ్రవీద్వాసుదేవః పార్థ కిం క్రీడసేఽనఘ।
సంశప్తకాన్ప్రమథ్యైనాంస్తతః కర్ణవధే త్వర॥ 8-55-23(57756)
తథేత్యుక్త్వాఽర్జునః కృష్ణం శిష్టాన్సంశప్తకాంస్తదా।
క్షపయిష్యంస్తదా బాణైర్దైత్యానింద్ర ఇవావధీత్॥ 8-55-24(57757)
ఆదదత్సందధన్నేషృందృష్టః కైశ్చిద్రణేఽర్జునః।
విముంచన్వా శరాఞ్శీఘ్రం దృశ్యంతే వై నరా హతాః॥ 8-55-25(57758)
ఆశ్చర్యమితి గోవిందో బ్రువన్నశ్వానచోదయత్।
హంసాంశుగౌరాస్తే సేనాం హంసాః సర ఇవావిశన్॥ 8-55-26(57759)
తతః సంగ్రామభూమిం తాం వర్తమానే జనక్షయే।
అవేక్షమాణో గోవిందః సవ్యసాచినమబ్రవీత్॥ 8-55-27(57760)
ఏష పార్థ మహారౌద్రో వర్తతే భరతక్షయః।
పృథివ్యాం పార్థివానాం వై దుర్యోధనకృతే మహాన్॥ 8-55-28(57761)
పశ్య భారత చాపాని రుక్మపృష్ఠాని ధన్వినాం।
హతానామపవిద్ధాని కలాపానిషుధీంస్తథా॥ 8-55-29(57762)
జాతరూపమయైః పుంఖైః శరాంశ్చ నతపర్వణః।
తైలధౌతాంశ్చ నారాచాన్నిర్ముక్తానివ పన్నగాన్॥ 8-55-30(57763)
ఆకీర్ణాంస్తోమరాన్వాహాంశ్ఛత్రాన్హేమవిభూషితాన్।
చర్మాణి చాపవిద్ధాని రుక్మపృష్ఠాని భారత॥ 8-55-31(57764)
సువర్ణవికృతాన్ప్రాసాఞ్శక్తీః కనకభూషితాః।
జాంబూనదమయైః పట్టైర్బద్ధాశ్చ విపులా గదాః॥ 8-55-32(57765)
జాతరూపమయీశ్చర్ష్టీః పట్టసాన్హేమభూషితాన్।
దండైః కనకచిత్రైశ్చ విప్రవిద్ధాన్పరశ్వథాన్॥ 8-55-33(57766)
పరిఘాన్భిండిపాలాంశ్చ భుశుండీః కణపానపి।
అయస్కుంతాంశ్చ పతితాన్ముసలాని గురూణి చ॥ 8-55-34(57767)
నానావిధాని శస్త్రాణి ప్రగృహ్య జయగృద్ధినః।
జీవంత ఇవ దృశ్యంతే గతసత్వాస్తరస్వినః॥ 8-55-35(57768)
గదావిమథితైర్గాత్రైర్ముసలైర్భిన్నమస్తకాన్।
గజవాజిరథైః క్షుణ్ణాన్పశ్య యోధాన్సహస్రశః॥ 8-55-36(57769)
మనుష్యగజవాజీనాం శరశక్త్యృష్టితోమరైః।
నిస్త్రింశైః పట్టసైః ప్రాసైర్నఖరైర్లగుడైరపి॥ 8-55-37(57770)
శరీరైర్బహుఘా ఛిన్నైః శోణితౌఘపరిప్లుతైః।
గతాసుభిరమిత్రఘ్న సంవృతా రణభూమయః॥ 8-55-38(57771)
బాహుభిశ్చందనాదిగ్ధైః సాంగదైః శుభభూషణైః।
సతలత్రైః సకేయూరైర్భాతి భారత మేదినీ॥ 8-55-39(57772)
సాంగులిత్రైర్భుజాగ్రైశ్చ విప్రవిద్వైరలంకృతైః।
హస్తిహస్తోపమైశ్ఛిన్నైరూరుభిశ్చ తరస్వినాం॥ 8-55-40(57773)
బద్ధచూడామణివరైః శిరోభిశ్చ సకుండలైః।
`నికృత్తైర్వృషభాక్షాణాం శరీరైశ్చాపి సంఘశః॥ 8-55-41(57774)
గజవాజిమనుష్యాణాం శరశక్త్యృష్టితోమరైః।
కబంధైః శోణితాదిగ్ధైశ్ఛిన్నగాత్రశిరోధరైః।
భూర్భాతి భరతశ్రేష్ఠ శాంతాగ్నిభిరివాధ్వరే'॥ 8-55-42(57775)
రథాంశ్చ బహుధా భగ్నాన్హేమకింకిణినః శుభాన్।
అశ్వాంశ్చ బుహధా పశ్య శోణితేన పరిప్లుతాన్॥ 8-55-43(57776)
అనుకర్షానుపాసంగాన్పతాకా వివిధాంధ్వజాన్।
యోధానాం చ మహాశంఖాన్పాండురాంశ్చ ప్రకీర్ణకాన్।
నిరస్తజిహ్వాన్మాతంగాఞ్శయానాన్పర్వతోపమాన్॥ 8-55-44(57777)
వైజయంతీర్విచిత్రాశ్చ హతాంశ్చ గజయోధినః।
వారణానాం పరిస్తోమాన్సంయుక్తానేకకంబలాన్॥ 8-55-45(57778)
విపాటితవిచిత్రాశ్చ రూపచిత్రాః కుథాస్తథా।
భిన్నాశ్చ బహుధా ఘంటాః పతద్భిశ్చూర్ణితా గజైః॥ 8-55-46(57779)
వైదూర్యమణిదండాంశ్చ పతితాంశ్చాంకుశాన్భువి।
అశ్వానాం చ యుగాపీడాన్రత్నచిత్రానురశ్ఛదాన్॥ 8-55-47(57780)
విద్ధాః సాదిధ్వజాగ్రేషు సువర్ణవికృతాః కుథాః।
విచిత్రాన్మణిచిత్రాంశ్చ జాతరూపపరిష్కృతాన్॥ 8-55-48(57781)
అశ్వాస్తరపరిస్తోమాన్రాంకవాన్పతితాన్భువి।
చూడామణీన్నరేంద్రాణాం విచిత్రాః కాంచనస్రజః।
ఛత్రాణి చాపవిద్ధాని చామరవ్యజనాని చ॥ 8-55-49(57782)
చంద్రనక్షత్రభాసైశ్చ వదనైశ్చారుకుండలైః।
క్లృప్తశ్మశ్రుభిరత్యర్థం వీరాణాం సమలంకృతైః।
వదనైః పశ్య సంఛన్నాం మహీం శోణితకర్దమాం॥ 8-55-50(57783)
సజీవాంశ్చ నరాన్పశ్య కూజమానాన్సమంతతః।
ఉపాస్యమానాంశ్చ బహూన్న్యస్తశస్త్రైశ్చ భూపతే।
జ్ఞాతిభిశ్చ జలక్లిన్నాన్రోదమానైర్ముహుర్ముహుః॥ 8-55-51(57784)
ఉత్క్రాంతానపరాన్యోధాంఛాదయిత్వా తరస్వినః।
పునర్యుద్ధాయ గచ్ఛంతి జయే లుబ్ధాః ప్రమన్యవః॥ 8-55-52(57785)
అపరే తత్రతత్రైవ పరిధావంతి మానవాః।
సన్నివృత్తాశ్చ తే శూరా దృష్టా చైతాన్విచేతసః॥ 8-55-53(57786)
జలం త్యక్త్వా ప్రధావంతి క్రోశమానాః పరస్పరం।
జలం పీత్వా మృతాన్పశ్య పిబతోఽన్యాంశ్చ భారత॥ 8-55-54(57787)
పరిష్వజ్య ప్రియానన్యే బాంధవాన్బంధువత్సలాః।
విసంజ్ఞాన్సమరే యోధాంస్తత్రతత్ర మహారణే॥ 8-55-55(57788)
పశ్యాపరాన్నరశ్రేష్ఠ సందష్టోష్ఠపుటాన్పునః।
భృకుటీకుటిలైర్వక్త్రైః ప్రేక్షమాణాన్మహారణం॥ 8-55-56(57789)
ఏతత్తవైవానురూపం కర్మార్జున మహాహవే।
దివి వా దేవరాజస్య త్వయా యత్కృతమాహవే॥ 8-55-57(57790)
సంజయ ఉవాచ। 8-55-58x(4976)
ఏవం తాం దర్శయన్కృష్ణో యుద్ధభూమిం కిరీటినే।
గచ్ఛన్నేవాశృణోచ్ఛబ్దం దుర్యోధనబలే మహత్॥ 8-55-58(57791)
శంఖదుందుభినిర్ఘోషం భేరీపణవనిఃస్వనం।
రథాశ్వనరనాగానాం పాదశబ్దాంశ్చ దారుణాన్॥ 8-55-59(57792)
ప్రవిశ్య తద్బలం కృష్ణస్తురగైర్వాతవేగితైః।
పాండ్యేనాభ్యర్దితం సైన్యం త్వదీయం వీక్ష్య విస్మితః॥ 8-55-60(57793)
స హి నానావిధైర్బాణైరిష్వస్త్రప్రవరో యుధి।
న్యహనద్ద్విషతాం పూగాన్గతాసూనంతకో యథా॥ 8-55-61(57794)
గజవాజిమనుష్యాణాం శరీరాణి శితైః శరైః।
భిత్త్వా ప్రహరతాం శ్రేష్ఠో విదేహాసూనపాతయత్॥ 8-55-62(57795)
శత్రుప్రవీరైరస్త్రాణి నానాశస్త్రాణి సాయకైః।
ఛిత్త్వా తానవధీచ్ఛత్రూన్పాండ్యః శక్ర ఇవాసురాన్॥ ॥ 8-55-63(57796)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే కర్ణపర్వణి సప్తదశదివసయుద్ధే పంచపంచాశోఽధ్యాయః॥ 55 ॥

Mahabharata - Karna Parva - Chapter Footnotes
8-55-3 ధుర్యాన్ శ్రేష్ఠాన్। ధుర్యగతానితి పాఠే వాహాన్॥
8-55-5 వాసితార్థే స్త్రీనిమిత్తం॥
8-55-7 దందశూకైః దంశనశీలైః। అపాహరదర్జున ఇతి శేషః॥
8-55-8 ఉష్ణగే గ్రీష్మే గతే సతి ప్రావృషీత్యర్థః। ఉష్ణే గ్రీధ్మో గతోఽతీతో యత్ర స ఉష్ణగః కాలవిశేష ఇతి విగ్రహః॥
8-55-9 అస్తైః క్షిప్తైః॥
8-55-11 అనుకర్షః రథాధస్థం దారు॥
8-55-15 నిర్జిహ్వాంత్రాః నిర్గతాః జిహ్వాః అంత్రాణి చ యేషాం తే॥
8-55-29 కలాపాన్ అలంకారాన్॥
8-55-31 ఆకీర్ణాన్ సర్వతోవిక్షిప్తాన్॥
8-55-37 వాజీనాం శరీరైరితి సంబంధః। దైర్ధ్యమార్షం॥
8-55-55 పంచపంచాశోఽధ్యాయః॥ 55 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.